CPEO Chronisch progressieve externe ophthalmoplegie

Onderzoeken en diagnose

De diagnose mitochondriële aandoening wordt vastgesteld op grond van onderstaande onderzoeken. NB: dit is een richtlijn, waarvan kan worden afgeweken indien er specifieke symptomen zijn die directere diagnose mogelijk maken. Een voorbeeld hiervan is bijvoorbeeld een bepaalde mitochondriele ziekte die in de familie voorkomt.

U heeft een verwijzing van de kinderarts/huisarts/perifeer specialist en u wordt ingepland op de poli (kindergeneeskunde bij kinderen, interne geneeskunde bij volwassenen). Na een eerste gesprek vind bij u of uw kind het lichamelijk onderzoek plaats om een beeld te krijgen van de klachten. Als hiertoe aanleiding blijkt volgt metaboliet onderzoek in bloed en urine. Als hiertoe aanleiding blijkt volgt multidisciplinair (lichamelijk) vervolgonderzoek.

Op grond van bovenstaande volgt wel of geen sterke verdenking op het hebben van een mitochondriële aandoening. Als er op grond van bovenstaande onderzoeken geen verdenking is op een onderliggende mitochondriele ziekte wordt er geen aanvullend onderzoek verricht.

Bij een verdenking volgt een spierbiopt en/of DNA onderzoek. Welk onderzoek het eerst wordt ingezet hangt af van het oordeel van de arts. Het spierbiopt wordt bij kinderen afgenomen uit het bovenbeen onder algehele narcose, bij volwassenen door middel van een naaldbiopt onder lokale verdoving op de afdeling neurologie.

Het spierweefsel wordt onder de microscoop bekeken en er wordt enzymonderzoek verricht.

Op grond van de combinatie van het verhaal, lichamelijk onderzoek, metaboliet onderzoek, resultaten van spierbiopt en/ of DNA onderzoek kan de diagnose mitochondriele ziekte in de meeste gevallen gesteld of verworpen worden.

Behandeling

In het expertisecentrum voor mitochondriële ziekten werken de artsen en verpleegkundig specialisten samen met neurologen, cardiologen, audiologen, oogartsen en paramedici die expertise hebben in mitochondriële ziekten en de gevolgen en behandeling daarvan op hun vakgebied.

Ptosis kan worden gecorrigeerd met een ooglidcorrectie, dit moet worden uitgevoerd in een gespecialiseerd centrum. 
Voor de meeste mitochondriële aandoeningen is er nog geen behandeling beschikbaar die de aandoening geneest of het beloop stopt. Wel kan medicatie soms helpen om klachten te verminderen. 

Dat is bijvoorbeeld mogelijk bij diabetes, epilepsie, nierproblemen of hartproblemen.  De metabool artsen en verpleegkundig specialisten van het Radboudumc geven deze zorg. Zij kunnen u ook verwijzen naar andere deskundige artsen binnen het Radboudumc of naar een ziekenhuis bij u in de buurt.

Voeding

Soms kan een dieet of voedingsadvies helpen om de klachten te verminderen. Dit advies is altijd persoonlijk. Algemene voedingsadviezen vindt u hier. In het Radboudumc doen we regelmatig wetenschappelijk onderzoek naar voeding bij mitochondriële aandoeningen.  

Omgaan met de aandoening

Omdat er genezing niet mogelijk is, richt de behandeling zich ook op het omgaan met de aandoening. Bijvoorbeeld door een balans te vinden tussen belasting en belastbaarheid en te zorgen voor een fysieke en mentale fitheid.  

Bewegen

Het is bekend dat aerobe training een gunstig effect heeft op de spierfunctie bij patiënten met mitochondriële ziekten.  Daarom krijgen veel patiënten ook een beweegadvies. Zowel de revalidatiearts, fysiotherapeut, ergotherapeut als logopedist kunnen ondersteunen met hun adviezen.

• Deze adviezen kunnen extra handvatten geven.

Zorg op maat

Doordat door een mitochondriële aandoening vaak meerdere organen zijn aangedaan, zijn er meerdere specialisten en disciplines bij de behandeling van deze patiënten betrokken. In het Radboudumc willen we deze zorg graag goed afstemmen op de wensen van de patiënten en specifieke eigenschappen van de mitochondriële aandoening.  Hiervoor is het zorgpad mitochondriële ziekte.

Follow up

Patiënten met een mitochondriële aandoening adviseren wij onder controle te blijven op de polikliniek metabole ziekten. Bij deze controles wordt het ziektebeloop gevolgd. Indien nodig kan er aanvullend onderzoek ingezet worden of behandeling worden aangepast. Tijdens het poliklinisch bezoek is er gelegenheid om informatie te delen over het ziektebeeld en nieuwe ontwikkelingen op het gebied van mitochondriële aandoeningen. De controles kunnen plaats vinden door de kinderarts metabole ziekten, internist metabole ziekten, neuroloog of de verpleegkundig specialist.

Welke medicijnen kunt u beter niet gebruiken?

Een aantal medicijnen kunt u beter niet gebruiken, een lijst met middelen en wat we er over weten bij mitochondriële patiënten, vindt u hier.