Delirium/acute verwardheid op de IC/MC

Delier en dementie

De verschijnselen van een delier en dementie lijken soms op elkaar. Toch zijn dit twee verschillende dingen. Een delier en dementie kunnen soms wel tegelijkertijd voorkomen bij een patiënt. Mensen met dementie zijn namelijk gevoeliger voor het krijgen van een delier.

Een belangrijk verschil is dat een delier vaak snel, binnen enkele uren of dagen, ontstaat. Dementie ontstaat langzaam, over maanden of jaren. Mensen met een delier zijn vaak afwisselend helder van geest en suf. Mensen met dementie hebben vaak geen last van sufheid. Ook kunnen de verschijnselen van een delier gedurende dag erg wisselen, terwijl dit bij dementie vaak veel geleidelijker gaat.

Ondersteunende zorg

De arts probeert zo snel mogelijk de oorzaak van het delier vast te stellen en te behandelen. Verpleegkundigen geven de patiënt meer structuur om hem of haar gerust te stellen. Een aantal keren per dag controleert een verpleegkundige of er sprake is van een delier.

We proberen altijd te voorkomen dat de patiënt met een delier zichzelf beschadigt. Dit kan betekenen dat we de patiënt tegen zichzelf moeten beschermen. Dit doen we door hem of haar te fixeren. Hiervoor kunnen we polsbanden, enkelbanden, buikbanden en wanten gebruiken. Deze hulpmiddelen zorgen ervoor dat de patiënt zich minder kan bewegen. Hierdoor verkleinen we het risico dat de patiënt infuusslangen en/of monitorlijnen verwijdert of uit bed valt. Fixeren doen we alleen als het echt niet anders kan. Ook bespreken we deze maatregel altijd met de naasten van de patiënt. Soms zijn we in noodsituaties genoodzaakt fixatie direct toe te passen. Hierdoor kunnen we dit pas op een later tijdstip met de naasten bespreken. Iedere dag beoordelen we opnieuw of fixatie noodzakelijk is.

Tips voor naasten

• Meld het als eerder sprake is geweest van een delier.
• Wees eerlijk over het gebruik van alcohol, nicotine en slaapmedicatie.
• Zorg dat bril, contactlenzen en gehoorapparaat beschikbaar zijn en ook worden gebruikt als dat nodig is.
• Meld veranderingen in de gedachtegang of het gedrag van uw naaste bij de verpleegkundigen.
• Breng enkele vertrouwde zaken van thuis mee, zoals een foto waarop familieleden of huisdieren staan, een eigen kussen, wekker, horloge of favoriet tijdschrift. Dit versterkt het realiteitsbesef.
• Spreek duidelijk af wie het aanspreekpunt is voor de patiënt. Diegene bellen we bij onrust.

Begeleiding en steun voor de patiënt

• Bezoek is erg belangrijk. Door de aanwezigheid van bekenden kan uw naaste zich veiliger en rustiger voelen. Lees hier hoe u uw naaste kunt helpen en welke zinnen helpend kunnen zijn. 

Delier Hoe kunt u uw naaste of familielid helpen?

Sommige mensen die op de Intensive Care worden behandeld kunnen verward raken, de tijd vergeten en vergeten waar ze zijn. Dit gaat regelmatig samen met onrust. We noemen dit een delier, ook wel delirium. 
Een delier ontstaat wanneer de hersenen nog niet goed werken. Het kan worden veroorzaakt door een ernstige ziekte, ontsteking of iets anders. Om uw naaste of familielid te kunnen ondersteunen bij een delier geven we informatie en tips.

• Wat merkt u aan uw familielid bij een delier? 

  • Uw familielid weet niet waar hij/zij is of wat er met hem of haar gebeurt.
  • Uw familielid kan denken dat hij/zij ergens anders is dan in het ziekenhuis en maakt zich zorgen over wat er gebeurt.
  • Uw familielid kan erg slaperig zijn en dan plotseling heel oplettend en onrustig zijn.
  • Uw familielid gedraagt zich anders, wat voor u ongebruikelijk of verontrustend kan zijn.

  Het zorgteam helpt patiënten om een delier in een vroeg stadium te voorkomen, herkennen en behandelen. Als u gedrag opmerkt aan uw familielid dat anders is dan thuis, meldt dit dan aan het zorgteam.

• Hoe helpen we uw familielid bij een delier?

  Als zorgverleners en artsen onderzoeken we uw familielid regelmatig en behandelen we de oorzaken van het delier. Afhankelijk van hoe patiënten zich voelen, zetten we verschillende acties in die speciaal op hen zijn afgestemd. Bijvoorbeeld lichamelijke activiteiten, muziek, de patiënt wakker houden overdag, gebruik van oordopjes en soms geven we medicijnen. Een delier verdwijnt meestal na een paar dagen.

  U bent als naaste een belangrijke steun voor uw familielid

  Als u bij uw familielid bent kan uw naaste:

  • zich veiliger voelen omdat u er bent
  • een bekend persoon horen, zien en voelen
  • gemakkelijker terugkeren naar de realiteit

• Hoe kunt u met uw familielid praten?

  U vraagt zich misschien af hoe u in deze onbekende situatie met uw familielid kunt praten en wat u tegen uw familielid kunt zeggen. Hieronder vindt u een paar voorbeeldzinnen om u te helpen de woorden te vinden die bij u en uw familielid passen. Het helpt als u op een positieve en geruststellende manier praat.

  Deze zinnen bieden veiligheid en informatie over de Intensive Care:

  • Je ligt in het ziekenhuis en wordt verzorgd op de Intensive Care.
  • Artsen, verpleegkundigen en wij als familie staan aan jouw zijde.
  • Je bent hier veilig.
  • Iedereen die je hier hoort of ziet, zorgt voor je.
  • Je bent hier in goede handen.
  • De verpleegkundigen en artsen zorgen voor je en doen er alles aan om je beter te maken.
  • De hele familie weet dat je hier bent, en wij zijn er voor jou.
  • Je kunt er zeker van zijn dat thuis alles in orde is, wij zorgen ervoor.

• Deze zinnen helpen uw familielid om geluiden en lichamelijke prikkels te herkennen:

   

  • Mogelijk hoor je onbekende geluiden, bijvoorbeeld dit piepje. Deze geluiden hier zijn normaal, zodat artsen en verpleegkundigen goed voor je kunnen zorgen.
  • Je kunt je nog niet normaal bewegen, omdat je lichaam nog tijd nodig heeft om te herstellen. Je kunt gewoon stil blijven liggen. Ik ben bij je.
  • Je kunt iets om je polsen voelen dat ervoor zorgt dat je niet per ongeluk aan de kabels en slangen trekt.
  • Probeer te doen wat de artsen en verpleegkundigen je vertellen, zodat je je beter kunt voelen.

• Als uw familielid aan de beademing ligt:

  • Je krijgt hulp bij het ademen door een beademingsapparaat. Dit merk je aan het onbekende gevoel in je mond.
  • Het buisje dat je in je mond hebt, helpt je om te ademen. Het kan zijn dat je daardoor het gevoel hebt dat je door een rietje ademt. Dat is oké, ik weet dat het moeilijk is. Probeer rustiger te ademen, ik kan je hierbij helpen. 

• Als uw familielid erg onrustig is, kunnen de volgende zinnen helpen:

  • Je lichaam moet nog goed herstellen. Dat is de reden waarom je hier bent, omdat dit de beste plek is om te herstellen.
  • Ik blijf bij je totdat je je rustiger voelt.
  • Je ziet dat iedereen hier probeert om je te helpen.
  • Ik zie dat je je zorgen maakt of misschien iets vreemds ervaart. Je kunt er zeker van zijn dat alles hier in orde is en dat je in goede handen bent.
  • Het kan zijn dat je je rustiger voelt als ik je hand vasthoud.
  • Ik heb nog belangrijke vragen/informatie voor je. Kun je je concentreren om dit met mij te bespreken?

• Deze zinnen helpen uw familielid om zijn of haar gedachten beter te ordenen: 

  • Soms ben je misschien in de war en zie je dingen die er niet echt zijn. Maar iedereen is hier om je te helpen, je bent hier veilig.
  • Misschien heb je dromen gehad die echt aanvoelden. Het kan moeilijk zijn om te zeggen wat er werkelijk gebeurt en wat een droom is. Maar als ik in je hand knijp (knijp in de hand), weet je zeker dat het echt is en dat ik hier bij je ben.
  • Het kan zijn dat je je moeilijk kunt concentreren of focussen. Dat komt voor, maar je hoofd wordt weer helderder.
  • We denken allemaal aan je, zelfs als we thuis zijn of als je slaapt en droomt.
  • Het is vandaag (noem de dag van de week) en het is ongeveer (noem de tijd van de dag). Je ligt op de Intensive Care van het Radboudumc. Je bent hier omdat (noem de reden). Ik ben hier bij jou.

• Wat kunt u doen als uw familielid u niet wilt zien? 

  Soms wil uw familielid u misschien niet zien, of voelt zich niet goed genoeg om bezoek te ontvangen. Als uw familielid een delier heeft, kan deze u soms beledigen. Neem op zulke momenten de tijd en probeer te begrijpen wat uw familielid zorgen geeft. Mensen met een delier voelen zich vaak bedreigd of ongemakkelijk en leven in hun eigen wereld. 

  Houd in de gaten of uw aanwezigheid, aanraking of woorden uw familielid kunnen kalmeren. Uw familielid kan ook geïrriteerd zijn omdat deze u iets wil vertellen. Als het niet mogelijk is om uw familielid te kalmeren en u uw grenzen bereikt, kunt u een korte pauze nemen en de afdeling verlaten. Het kan dan soms het beste zijn om afscheid te nemen en de volgende dag terug te komen. 

  U kunt ook met het behandelteam afspreken dat u na het bezoek belt om te vragen hoe het met uw familielid gaat en of hij of zij gekalmeerd is. 

• Hoe kunt u uw kracht behouden? 

  Het begeleiden van iemand die een delier heeft, is een zeer intensieve taak die veel van u kan vragen. Het kan nuttig voor u zijn om ook voor uzelf te zorgen door: 

  • Met een persoon die u vertrouwt en/of het behandelteam op de Intensive Care te praten over wat u bezighoudt. Schaamtegevoelens over het gedrag van uw familielid zijn ook normaal en kunt u aangeven.
  • Bij een bezoek aan de Intensive Care een pauze tussendoor te nemen om bijvoorbeeld de afdeling te verlaten en een wandeling te maken.
  • Om de beurt op bezoek te gaan als u met meerdere naaste familieleden bent.
  • Het bijhouden van een dagboek waarin gedachten en gevoelens worden opgeschreven.
  • Voor uzelf te zorgen. Kom op bezoek nadat u op z’n minst wat slaap, rust, eten en drinken heeft gehad en u zich ‘fris’ voelt.
  • Na te denken over gezonde manieren om uzelf te kalmeren en geen steun te zoeken in medicijnen of alcohol.
  • Aanbiedingen van hulp en steun van vrienden en familieleden te accepteren.